Πριν από 3 χρόνια, στη διάρκεια ενός παιδικού πάρτι, ο μπαμπάς μιας φίλης της κόρης μου, διακήρυξε με απόλυτη βεβαιότητα ότι οι γυναίκες είναι «από τη φύση τους» μαζοχίστριες –«έχουν φτιαχτεί έτσι για να αντέχουν τους πόνους της γέννας». Παρά τα απεγνωσμένα νοήματα του άντρα μου, από την άλλη πλευρά του σαλονιού, ένιωσα υποχρεωμένη να απαντήσω. Άλλαξα γνώμη στον φαλλοκράτη μπαμπά; Μάλλον όχι. Ωστόσο μου φαινόταν και μου φαίνεται αδιανόητο να μένουν τα παιδιά μας με την εντύπωση ότι η βιολογικοποίηση των έμφυλων ανισοτήτων είναι αυτονόητη και ότι μπορεί -ή πρέπει- να μένει αναπάντητη, ανάλογα με το πλαίσιο στο οποίο την συναντάμε.

Θυμήθηκα αυτό το περιστατικό πρόσφατα, με αφορμή μία άλλη δήλωση αλαζονικής βεβαιότητας περί βιολογικής βάσης των γυναικοκτονιών. Δεν είμαι ειδική σε θέματα έμφυλης βίας, αλλά αν έχω μάθει ένα πράγμα από την ενασχόληση μου, τα τελευταία 20 χρόνια, με θέματα έμφυλης ισότητας, είναι αυτό: καμία πολιτική καταστολής, καμία ισχυροποίηση ποινών, κανένα πρωτόκολλο για την καταπολέμηση της βίας εναντίον των γυναικών δεν μπορεί να λειτουργήσει όσο τα άτομα που υλοποιούν τις πολιτικές εξακολουθούν να μεγεθύνουν βιολογικούς παράγοντες, να αποδίδουν σε αυτούς τις κοινωνικές παθογένειες που θα έπρεπε, μέσα από τη δουλειά τους, να καταπολεμούν, και να πιστεύουν σε στερεοτυπικούς έμφυλους ρόλους που επιτρέπουν την κανονικοποίηση διακρίσεων και βίαιων συμπεριφορών. Πώς θα νιώθαμε για τη βιολογικοποίηση της τρομοκρατίας, που επίσης διεξάγεται κυρίως από άνδρες; Για τη βιολογικοποίηση των ανθρωποκτονιών; Των διαρρήξεων;

Η «τεκμηρίωση» τέτοιων στερεοτύπων και η επιλεκτική απόδοση βιολογικών αιτιών σε κοινωνικά φαινόμενα που δεν μας βολεύει να αλλάξουμε -ή να προσπαθήσουμε να αλλάξουμε- είναι η πιο ύπουλη και επικίνδυνη συνήθεια που μας εμποδίζει να κάνουμε οποιαδήποτε ουσιαστική πρόοδο, ακόμα και σε στόχους όπως η έμφυλη ισότητα που, θεωρητικά, συμφωνούμε ότι είναι καλό να πετύχουμε. Κι αν αυτή η συνήθεια διαιωνίζεται και μένει αναπάντητη ακόμα κι όταν -ή επειδή- προέρχεται από άτομα με ορατότητα, εξουσία και δυνατότητα λήψης αποφάσεων, τότε κάνει τεράστιο και μακροχρόνιο κακό τόσο στη δική μας, ενήλικη κοινωνία, όσο και σε αυτή που θα κληρονομήσουν τα παιδιά μας.

Πιστεύω πολύ στην ατομική ευθύνη που οδηγεί στη διαχείριση των δικών μας προκαταλήψεων, στην αλλαγή της δικής μας, καθημερινής συμπεριφοράς, και καμιά φορά σε σημαντικές (έστω και ενοχλητικές) παρεμβάσεις που μπορεί να επιτρέψουν και σε άλλα άτομα να αλλάξουν γνώμη. Αυτή, όμως, περιλαμβάνει πρωτίστως την ατομική ευθύνη προσώπων που έχουν και συστημική ευθύνη. Είναι ανήθικο και μη ρεαλιστικό να στηρίζουμε τις ελπίδες μας για αλλαγή στην εκπαίδευση και την ενδυνάμωση των ατόμων ώστε να μπορούν να αλλάζουν γνώμη ή ακόμα και να απαντούν όταν παρατηρούν δίπλα τους κάποια διάκριση ή παραβίαση, χωρίς ταυτόχρονα να απαιτούμε από τους πολιτικούς μας να κάνουν πρώτοι και πρώτες το ίδιο.

Newsletter

Ενημερώσεις, αποκλειστικότητες, τέτοια.

Σ' ευχαριστώ για την εγγραφή, θα τα πούμε σύντομα!